HỎI ?
Thưa cha, con có người bạn là lương dân hỏi con tại sao bên đạo công giáo ăn chay sao lại ăn mặn mà không ăn lạt? Và con cũng thắc mắc tại sao đạo mình chỉ ăn chay một năm có hai lần vào Thứ Tư Lễ Tro và Thứ Sáu Tuần Thánh?
TRẢ LỜI:
a- Bạn thân mến, việc ăn lạt hay ăn mặn trong hình thức ăn chay nó lệ thuộc vào ý nghĩa và mục đích của việc ăn chay trong từng tôn giáo. Trước tiên chúng ta thử đi tìm ý nghĩa của việc ăn chay và mục đích của nó. Theo từ điển Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, ăn chay là một chế độ ăn, uống những thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật; có thể ăn những sản phẩm từ sữa, trứng hoặc mật ong; và hoàn toàn không sử dụng các loại thịt (thịt đỏ, thịt gia cầm và hải sản) hoặc kiêng ăn các thực phẩm có được từ quá trình giết mổ. Theo quy định của một số tôn giáo thì ăn chay là không ăn tất cả các sản phẩm từ động vật, chỉ ăn các sản phẩm chế biến từ thảo mộc (chẳng hạn Phật giáo, và Cao Đài); không ăn, không uống, không hút thuốc và kiêng việc chăn gối trong tháng Ramadan (Hồi giáo). Ngoài ra, có những trường phái, những người chủ trương ăn chay để chữa bệnh hoặc để tu luyện như một số tu sĩ, chức sắc các tôn giáo.
Đối với người Công giáo, ăn chay là không ăn hoặc ăn uống ít đi, đạm bạc hơn bình thường, tránh việc ăn vặt trong ngày chay và ăn một bữa no, hai bữa còn lại được phép ăn một chút ít, miễn là phù hợp tập tục của địa phương về lượng và phẩm của thức ăn. Giữa hai bữa ăn, cấm dùng thức ăn đặc, nhưng có thể dùng thức ăn lỏng (trà, nước trái cây, sữa…) vào bất kỳ lúc nào.
Mục đích của việc ăn chay vì thế trong các tôn giáo cũng không giống nhau. Chẳng hạn, đối với quan điểm bình dân của các phật tử, ăn chay vì muốn tránh quả báo luân hồi. Phật tử ăn chay là vì muốn tránh quả báo luân hồi. Theo thuyết luân hồi, con người sau khi chết bị đày xuống địa ngục, sẽ bị đẩy làm ngã quỷ (ma đói), sau khi hối cải sẽ được làm súc sinh (loài vật), cuối cùng đầu thai trở lại làm người theo bánh xe luân hồi.
Việc ăn chay trong Phật giáo còn bị chi phối bởi hai trường phái. Theo Phật giao Nam Tông chủ trương ăn chay theo cách ‘tam tịnh nhục’, nghĩa là những loại thịt nào mà mình không thấy người ta giết, không nghe tiếng kêu la của loài thú bị giết, hay không có sự nghi ngờ nào người khác vì mình mà giết, những loại thịt đó thì tỳ kheo được thọ dụng, không phạm giới. Còn Phái Bắc Tông quan niệm rằng ăn chay là không được ăn thịt cá, chỉ ăn các loại rau đậu…
Tuy nhiên, dù Nam Tông hay Bắc Tông, mục đích của việc ăn chay là nhằm tăng trưởng lòng từ bi, giảm bớt lòng sân hận, bằng cách tu tập không sát sinh, biết thương yêu người đồng loại và ngay cả các loài vật khác. Khi đã có lòng từ bi, không nỡ giết loài cầm thú, thì người ấy khó có thể giết người. Đó là lý do tại sao đức Phật đưa ra giới cấm: ‘không được sát sinh’.
Đối với Hồi giáo: Ăn chay là “nhịn ăn, nhịn uống trước rạng đông đến hoàng hôn và quyết tâm diệt trừ những ham muốn tầm thường, chế ngự được sự đói khát, đè nén được dục vọng là làm chủ được thể xác, không còn bị nó sai khiến. Khi kềm chế được dục vọng là tinh thần tự giải thoát, ý chí được tự do, tâm hồn thanh thản, đây là điều kiện cần cho việc tịnh tâm, cầu nguyện và giúp thăng tiến về mặt tâm linh…
Còn đối với người Công giáo ăn chay để biểu lộ lòng sám hối, ăn năn, tưởng nhớ đến cuộc khổ nạn của Chúa Kitô. Việc chay tịnh bao gồm nhịn ăn, và kiêng ăn mà chúng ta quen gọi là “ăn chay” và “kiêng thịt”. Qua việc chay tịnh, người Kitô hữu nhìn nhận mình lệ thuộc vào Thiên Chúa, và để tự hạ trước Thiên Chúa . Ngoài việc nhịn ăn và kiêng ăn nói trên, người thực hành việc chay tịnh còn phải tránh xa tội lỗi và đam mê dục vọng.
Vì mục đích như thế, nên cách thực hành ăn chay sẽ không giống nhau giữa các tôn giáo.
b- Theo bộ Giáo luật 1983, luật ăn chay bắt buộc mọi tín hữu tròn 18 tuổi đến khi sang tuổi 60. Những người được miễn ăn chay là những người sức khỏe yếu, những người từ 60 tuổi trở lên (những người này vẫn phải giữ luật kiêng thịt), phụ nữ đang cho con bú, những người làm việc nặng nhọc, người nghèo đói và những người được các giám mục, linh mục, bề trên các dòng tu cho phép không phải ăn chay. Và bắt buộc phải ăn chay trong ngày thứ tư Lễ Tro và thứ sáu Tuần Thánh.
Tại sao chỉ ăn chay trong hai ngày thứ Tư Lễ tro và Thứ Sáu tuần Thánh? Theo lịch sử thì từ thế kỷ thứ IV thì việc ăn chay phải được giữ tròn 40 ngày, chỉ trừ thứ bảy và Chúa Nhật. Từ năm 1949, Giáo hội qui định việc giữ chay và kiêng thịt là ngày Thứ Tư lễ Tro và Thứ Sáu Tuần Thánh mà thôi. Lý do vì hai ngày đó là ngày tưởng nhớ sự chết: Ngày thứ tư lễ Tro nhắc các Kitô hữu nhớ về cái chết của mỗi người còn, ngày Thứ Sáu Tuần Thánh, ngày tưởng niệm cái chết của Chúa Giêsu trên Thập giá.
Như vậy luật buộc phải giữ chay hai ngày trong năm, điều đó không có nghĩa là chúng ta chỉ ăn chay hai ngày theo luật. Đức tin Kitô giáo là một hành trình theo chân Chúa Kitô trên con đường Thập giá, như Chúa đã nói: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo.(Lc 9, 23), do đó việc ăn chay luôn được Giáo Hội mời gọi con cái của mình thực thi với tinh thần tự nguyện và tự do, phát xuất từ một tấm lòng khao khát muốn trở nên một Kitô hữu hoàn thiện . Việc Giáo Hội buộc ăn chay hai ngày thứ tư Lễ Tro và thứ Sáu Tuần Thánh là nhằm nhấn mạnh đến ý nghĩa của hai ngày này, ngoài hai ngày này ra người tín hữu luôn được khuyên nhủ là siêng năng ăn chay vào các ngày khác trong năm tuỳ mình định liệu, đặc biệt vào các ngày thứ sáu trong Mùa chay.
Bài viết liên quan