LỜI CHÚA: Lc 2, 22-40
Khi ấy, đủ ngày thanh tẩy theo luật Môsê, cha mẹ Chúa Giêsu liền đem Người lên Giêrusalem để hiến dâng cho Chúa, như đã chép trong Lề luật Chúa rằng: “Mọi con trai đầu lòng sẽ được gọi là người thánh thuộc về Chúa”. Và cũng để dâng lễ vật cho Chúa, như có nói trong Luật Chúa, là một đôi chim gáy hay một cặp bồ câu con. Và đây ở Giêrusalem có một người tên là Simêon, là người công chính, kính sợ Thiên Chúa, và đang đợi chờ niềm ủi an của Israel. Thánh Thần cũng ở trong ông. Ông đã được Thánh Thần trả lời rằng: Ông sẽ không chết trước khi thấy Đấng Kitô của Chúa. Được Thánh Thần thúc giục, ông vào đền thờ ngay lúc cha mẹ trẻ Giêsu đưa Người đến để thi hành cho Người những tục lệ của Lề luật. Ông bồng Người trên cánh tay mình, và chúc tụng Thiên Chúa rằng:“Lạy Chúa, bây giờ, Chúa để cho tôi tớ Chúa đi bình an theo như lời Chúa, vì chính mắt con đã thấy ơn cứu độ mà Chúa đã sắm sẵn trước mặt muôn dân, là ánh sáng chiếu soi các lương dân, và vinh quang của Israel dân Chúa”. Cha mẹ Người đều kinh ngạc về những điều đã nói về Người. Simêon chúc lành cho hai ông bà và nói với Maria mẹ Người rằng: “Đây trẻ này được đặt lên, khiến cho nhiều người trong Israel phải sụp đổ hay được đứng dậy, và cũng để làm mục tiêu cho người ta chống đối. Về phần bà, một lưỡi gươm sẽ đâm thấu tâm hồn bà để tâm tư nhiều tâm hồn được biểu lộ!”.Lúc ấy, cũng có bà tiên tri Anna, con ông Phanuel, thuộc chi họ Asê, đã cao niên. Mãn thời trinh nữ, bà đã sống với chồng được bảy năm. Rồi thủ tiết cho đến nay đã tám mươi bốn tuổi. Bà không rời khỏi đền thờ, đêm ngày ăn chay cầu nguyện phụng sự Chúa. Chính giờ ấy, bà cũng đến, bà liền chúc tụng Chúa, và nói về trẻ Giêsu cho tất cả những người đang trông chờ ơn cứu chuộc Israel.Khi hai ông bà hoàn tất mọi điều theo luật Chúa, thì trở lại xứ Galilêa, về thành mình là Nadarét. Và con trẻ lớn lên, thêm mạnh mẽ, đầy khôn ngoan, và ơn nghĩa Thiên Chúa ở cùng Người.
SUY NIỆM
Chiều ngày 9/12/2023, tại Vatican Đức Hồng Y Fernando Vérgez Alzaga, Chủ tịch Phủ Thống đốc Thành Vatican đã cử hành nghi thức khánh thành hang đá tại Quảng trường Thánh Phêrô trong tinh thần kỷ niệm 800 năm hang đá đầu tiên được Thánh Phanxicô thực hiện tại Greccio. Ngoài Đức Mẹ và Thánh Giuse đứng cạnh máng cỏ, hang đá tại Quảng trường Thánh Phêrô còn có Thánh Phanxcicô, đức hồng y nói: “Sự hiện diện của Thánh Phanxicô mời gọi chúng ta suy tư về việc bảo vệ ngôi nhà chung, giống như cây thông Noel được trang trí bằng 5.000 cây hoa tuyết tùng mọc ở vùng đồng bằng là bằng chứng cho sự tôn trọng môi trường”.
Hang đá Giáng sinh của Vatican, lấy cảm hứng từ cảnh Giáng sinh ở Greccio, không có các động vật và người thật như bản gốc của Thánh Phanxicô, nhưng có các tượng có kích thước thật, được chế tác bởi nhà điêu khắc nổi tiếng Antonio Cantone. Máng cỏ được đặt ở trung tâm, một bên có Đức Maria quỳ gối và Thánh Giuse bên cạnh, còn một bên có Thánh Phanxicô Assisi đang đứng với dáng vẻ ngạc nhiên. Như vậy, cho dẫu có thêm thắt các nhân vật phù hợp với chủ đề, thì tính truyền thống của việc trình bày các nhân vật chính trong hang đá luôn là một gia đình: đức Mẹ, Thánh Giuse và Hài nhi Giêsu.
Trong tông thư Admirabile signum (Dấu chỉ lạ lùng) ban hành ngày 02-12-2019 tại Roma. Đức thánh cha đã đề cao việc trình bày cảnh Giáng Sinh truyền thống, ở nơi đó chúng ta tìm thấy hình ảnh về một gia đình thánh thiện: giữa lòng hang đá máng cỏ, chúng ta thấy tượng Đức Mẹ Maria và thánh Giuse. Đức Maria là một người mẹ đang chiêm ngắm hài nhi của Mẹ và tỏ hài nhi cho những người đến thăm…. Cạnh Mẹ Maria, có thánh Giuse trong thái độ bảo vệ Hài Nhi và Mẹ Người. …Thánh nhân là người canh giữ không bao giờ mệt mỏi trong việc bảo vệ gia đình Người” (số7), và “Con tim của hang đá bắt đầu đập mạnh khi chúng ta đặt tượng Chúa Hài Đồng Giêsu trong máng cỏ đêm lễ Giáng Sinh. Thiên Chúa xuất hiện như thế, trong một hài nhi, để chúng ta bồng bế Ngài.” Quả thật, nơi hang đá chúng ta quan chiêm về một gia đình với trọn vẹn ý nghĩa đích thực của gia đình, điều mà thế giới hôm nay đang ra sức loại bỏ.
Đức Phanxicô trong Tông Huấn Amoris Laetitia (Niềm Vui Yêu Thương) đã nhận định: “chúng ta có thể nói là mình hiện đang sống trong một nền văn hóa khuyến khích người trẻ không lập gia đình, bởi vì họ thiểu những triển vọng cho tương lai. Trong một số nước, nhiều người trẻ thường ở trong hoàn cảnh phải hoãn kết hôn vì vấn đề kinh tế, vì công ăn việc làm, hay vì học hành. Đôi khi cũng vì những lý do khác như ảnh hưởng của những ý thức hệ xem thường hôn nhân và gia đình, hoặc do muốn tránh kinh nghiệm thất bại của những đôi hôn nhân đi trước”, (Niềm Vui Yêu Thương số 40).
Hôm nay, một lần nữa Giáo hội mời gọi chúng ta nhìn đến gia đình Thánh Gia để tìm lại sức sống cho gia đình, một định chế quan trọng được Thiên Chúa thiết lập và đã “đặt gia đình làm nguồn gốc và nền tảng cho xã hội con người, nên gia đình trở thành tế bào đầu tiên và sống động của xã hội”. Chính nơi gia đình Thánh Gia chúng ta khám phá Thánh ý nhiệm mầu của Thiên Chúa khi Ngài thiết lập nên định chế nầy.
Trước tiên, nơi gia đình Thánh Gia chúng ta đọc được dung mạo của Thiên Chúa. Quả thật, cấu trúc gia đình là sự kết hợp giữa hai vợ chồng bằng một tình yêu hiến dâng để hai người không còn là hai nhưng là một, và qua tình yêu hiến dâng này đã làm nẩy sinh sự sống. Tất cả những yếu tố đó tỏ bày dung mạo của Thiên Chúa. Thật vậy, Thiên Chúa tạo con người giống hình ảnh của Ngài, hình ảnh của một vị Thiên Chúa là Tình Yêu. Tình yêu Thiên Chúa được bộc lộ trong mối tương quan ngôi vị: Cha, Con và Thánh Thần. và sự sống bắt nguồn từ mối tương quan tình yêu này.
Gia đình Thánh Gia là khuôn mẫu cho tình yêu hiến dâng này. Thánh Giuse và Đức Maria đã trao cho nhau một tình yêu thanh khiết. Trong ngày đính hôn, có lẽ Giuse cũng đã nói với Maria những lời mà Tobia đã nói với Sara: “Chúng ta là con cháu của các thánh, chúng ta không thể kết bạn như những người chư dân, họ không nhìn biết Thiên Chúa”, để rồi thân thưa với Chúa: Thân lạy Chúa, Chúa biết rằng không phải vì lý do sắc dục mà con cưới cô em đây làm vợ, song chỉ vì mến yêu dòng dõi những người biết ca tụng danh Chúa tới muôn đời”. (Tb 8, 5-10). Đây chính là một tình yêu dâng hiến cho nhau được khởi sự từ lòng đạo đức, chứ không bởi xác thịt. Tình yêu hướng tới việc cho nhau sự toàn thiện hơn là chiếm hữu thể xác của nhau. Thánh Giuse và Mẹ Maria đã dâng hiến cho nhau qua việc cùng nhau thực thi Thánh ý Thiên Chúa. Quả thật, ý Chúa là mối liên kết Mẹ Maria và Thánh cả Giuise, chứ không phải là thân xác, Đức Maria hoàn toàn vâng phục theo thánh ý để cộng tác vào chương trình cứu chuộc của Thiên chúa, thì thánh Thánh Giuse đã tự đặt mình “phục vụ toàn bộ kế hoạch cứu rỗi”, nói như thánh Gioan Kim Khẩu. Đức thánh cha Phanxicô khẳng quyết: “Trong mọi hoàn cảnh, Thánh Giuse đều nói lời xin vâng của chính mình, cũng như khi Đức Maria trả lời xin vâng khi sứ thần truyền tin”.
Thiên Chúa tỏ bày dung nhan của Ngài nơi gia đình qua tình yêu vợ chồng. Mỗi ngừoi Kitô hữu chúng ta có bổn phận làm cho dung nhan của Ngài được mọi người nhận biết, để nhờ đó mà được cứu độ. Vì thế, các gia đình Kitô hữu chúng ta phải thường xuyên đến với mái trường Nazareth, vì nơi đó chúng ta sẽ khám phá “ý nghĩa của đời sống gia đình, về sự hòa hợp trong tình yêu thương, tính đơn sơ và vẻ đẹp chân phương, đặc tính thiêng liêng và bất khả xâm phạm của gia đình. Nazareth dạy ta giáo huấn nhận ra được từ gia đình và không thể thay thế ra sao, vai trò của gia đình không thể sánh được và quan trọng thế nào trên bình diện xã hội” (Thánh Giáo Hoàng Phaolô VI).
Ngoài ra, đứng trước sự ô nhiêm môi trường trầm trọng, các gia đình phải quan tâm tới việc bảo vệ môi sinh. Hình ảnh thánh Phanxico Assisie được đặt trong hang đá tại quản trường Vatican năm nay, Giáo hội muốn mời gọi các gia đình hãy chung tay bảo vệ mối tường, tương lai của con cháu chúng ta. Vì thế mỗi một thành viên trong gia đình cần được giáo dục về lòng yêu mến thiên nhiên, và cần được hướng dẫn để thay đổi những thói quen, đặc biệt thói quen hưởng thụ ích kỷ, làm sao mỗi một gia đình hình thành một thói quen biết bảo vệ môi sinh qua các sinh hoạt hàng ngày. Đức Phanxicô nhắn nhủ: “các gia đình phải nỗ lực nhằm giảm ô nhiễm, giảm rác thải, tiêu dùng điều độ đã tạo ra một văn hóa mới. Thực tế đơn giản về việc thay đổi thói quen cá nhân, gia đình và cộng đồng đã làm dấy lên mối lo ngại về các thành phần chính trị đã không đảm nhận phần trách nhiệm của họ, họ phẫn nộ trước sự vô tư của những người có quyền lực. Vì thế, chúng tôi nhận thấy, dù điều này không có tác động đáng chú ý về lượng, thì nó vẫn giúp chúng ta đưa ra các quá trình chuyển đổi lớn vận hành từ sâu thẳm xã hội”.
Để thay đổi một thói quen hưởng thụ ích kỷ đến một thói quen hưởng thụ có trách nhiệm với môi sinh, mỗi người kitô hữu cần phải cũng cố đức tin của mình, bởi chỉ có đức tin mới có thể giúp chúng ta nhìn thấy sự hiện của Chúa trong các công trình do tay Ngài tạo dựng. Bởi đó cha mẹ phải là người tiên phong trong việc giáo dục con cái ý thức về việc bảo vệ môi sinh qua đời sống gương mẫu của mình. Thánh Gioan Phaolô II đã thiết tha van nài: phải yêu mến gia đình. Yêu mến gia đình, cũng có nghĩa là hãy yêu mến môi trường mình sinh sống. Mỗi một gia đình Kitô giáo chúng ta phải nỗ lực sống theo gương thánh Gia Thất Đức Mẹ, Thánh cả Giuse và Hài đồng Giêsu, một gia đình thánh thiện, biết quí trọng lẫn nhau và luôn tôn trọng các công trình do bàn tay Thiên Chúa tạo thành.
Bài viết liên quan